15 września

15 września jest 258. (w latach przestępnych 259.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 107 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny obchodzą: Albin, Dolores, Ekhard, Eutropia, Filotea, Filoteusz, Jeremi, Jeremiasz, Katarzyna, Maria, Nicetas, Nikomedes, Roland, Teodor i Walerian.
• Gwatemala, Honduras, Kostaryka, Nikaragua, Salwador - Dzień Niepodległości
• Wielka Brytania - dzień upamiętniający bitwę o Anglię
• Japonia - do 2003 Dzień Szacunku dla Starszych (keiro-no hi); od 2003 Dzień Szacunku dla Starszych przypada na trzeci poniedziałek września
• Słowacja - święto Matki Boskiej Bolesnej, patronki Słowacji

[edytuj] Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego

• Święto Matki Boskiej Bolesnej

[edytuj] Urodzili się

•   973 - Biruni, arabski uczony pochodzenia chorezmijskiego (zm. 1048)
• 1254 - Marco Polo, wenecki kupiec, podróżnik (zm. 1324)
• 1533 - Katarzyna Habsburżanka, królowa Polski, żona Zygmunta II Augusta (zm. 1572)
• 1613 - François de La Rochefoucauld, francuski pisarz, filozof (zm. 1680)
• 1666 - Zofia Dorota, królowa Wielkiej Brytanii, żona Jerzego I (zm. 1726)
• 1675 - Wachtang VI, król Kartli (zm. 1737)
• 1676 - Stanisław Poniatowski, podstoli wielki litewski, podskarbi wielki litewski, wojewoda mazowiecki, ojciec Stanisława Augusta Poniatowskiego (zm. 1762)
• 1736 - Jean Sylvain Bailly, francuski astronom, polityk (zm. 1793)
• 1789 - James Fenimore Cooper, amerykański pisarz (zm. 1851)
• 1799 - Maciej Mielżyński, polski działacz polityczny, uczestnik powstania listopadowego (zm. 1870)
• 1828 - Aleksander Butlerow, rosyjski chemik (zm. 1886)
• 1829 - Manuel Tamayo y Baus, hiszpański pisarz (zm. 1898)
• 1830 - Porfirio Diaz, meksykański polityk, prezydent Meksyku (zm. 1915)
• 1834 - Heinrich von Treitschke, niemiecki historyk, polityk (zm. 1896)
• 1847 - Tadeusz Browicz, polski lekarz, anatomopatolog, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońśkiego (zm. 1928)
• 1857 - William Taft, amerykański polityk, prezydent USA, prezes Sądu Najwyższego (zm. 1930)
• 1858 - Jenö Hubay, węgierski skrzypek, kompozytor (zm. 1937)
• 1867 - Petr Bezruč, czeski poeta (zm. 1958)
• 1867 - Władimir Maj-Majewski, rosyjski generał, dowódca Armii Ochotniczej (zm. 1920)
• 1869 - Paweł Owerłło, polski aktor (zm. 1957)
• 1876 - Bruno Walter, niemiecki kompozytor, dyrygent (zm. 1962)
• 1879 - Jerzy Gościcki, polski ekonomista, polityk, minister rolnictwa i dóbr państwowych (zm. 1946)
• 1879 - Joseph Lyons, australijski polityk, premier Australii (zm. 1939)
• 1881 - Ettore Bugatti, włoski konstruktor samochodowy (zm. 1947)
• 1886 - Paul Lévy, francuski matematyk, twórca krzywej Lévy'ego (zm. 1971)
• 1887 - Carlos Dávila, chilijski polityk, prezydent Chile (zm. 1955)
• 1889 - Robert Benchley, amerykański pisarz (zm. 1945)
• 1890 - Agatha Christie, angielska pisarka (zm. 1976)
• 1890 - Frank Martin, szwajcarski kompozytor (zm. 1974)
• 1893 - Franciszek Strynkiewicz, polski rzeźbiarz (zm. 1996)
• 1894 - Oskar Klein, szwedzki matematyk, laureat Medalu Maxa Plancka (zm. 1977)
• 1894 - Jean Renoir, francuski reżyser filmowy (zm. 1979)
• 1895 - Magda Lupescu, metresa i żona króla Rumunii Karola II (zm. 1977)
• 1897 - Theodor Adrian von Renteln, niemiecki działacz nazistowski, zbrodniarz wojenny, główny komisarz Rzeszy na Litwie (zm. 1946)
• 1903 - Roy Acuff, amerykański muzyk country (zm. 1992)
• 1904 - Humbert II, król Włoch (zm. 1983)
• 1904 - Siergiej Jutkiewicz, rosyjski reżyser filmowy (zm. 1985)
• 1906 - Jacques Becker, francuski reżyser filmowy (zm. 1960)
• 1906 - Igor Sawczenko, ukraiński reżyser filmowy (zm. 1950)
• 1907 - Gunnar Ekelöf, szwedzki poeta (zm. 1968)
• 1907 - Wacław Karłowicz, polski duchowny katolicki, kapelan AK (zm. 2007)
• 1907 - Fay Wray, amerykańska aktorka (zm. 2004)
• 1908 - Miško Kranjec, słoweński pisarz, dziennikarz (zm. 1983)
• 1909 - Jean Batten, francuska lotnik (zm. 1982)
• 1910 - Kazimierz Mijal, polski polityk, minister gospodarki komunalnej
• 1911 - Irena Malkiewicz, polska aktorka (zm. 2004)
• 1912 - Marian Olewiński, polski inżynier budownictwa, polityk, minister budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych, wicepremier (zm. 1982)
• 1914 - Adolfo Bioy Casares, argentyński pisarz (zm. 1999)
• 1915 - Helmut Schön, niemiecki piłkarz, trener piłkarski, reprezentant Niemiec, selekcjoner reprezentacji Niemiec (zm. 1996)
• 1916 - Margaret Lockwood, brytyjska aktorka (zm. 1990)
• 1919 - Fausto Coppi, włoski kolarz szosowy, zwycięzca Giro d'Italiai Tour de France (zm. 2.01.1960)
• 1919 - Nelson Gidding, amerykański scenarzysta filmowy (zm. 2004)
• 1920 - Henryk Abbe, polski aktor (zm. 2003)
• 1921 - Mosze Szamir, izraelski pisarz, publicysta (zm. 2004)
• 1922 - Jackie Cooper, amerykański aktor, reżyser filmowy
• 1923 - Karol Latowicz, polski aktor (zm. 1984)
• 1925 - Kirił Ławrow, rosyjski aktor (zm. 2007)
• 1926 - Shōhei Imamura, japoński reżyser filmowy (zm. 2006)
• 1926 - Jean-Pierre Serre, francuski matematyk, laureat Medalu Fieldsa, Nagrody Wolfa i Nagrody Abela
• 1927 - David Stove, australijski filozof (zm. 1994)
• 1928 - Cannonball Adderley, amerykański saksofonista jazzowy (zm. 1975)
• 1929 - Murray Gell-Mann, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla
• 1930 - Halszka Osmólska, polski paleontolog (zm. 2008)
• 1931 - Janusz Cywiński, polski aktor (zm. 1989)
• 1931 - Janina Wieczerska, polska pisarka
• 1933 - Henry Darrow, amerykański aktor
• 1937 - Robert Lucas Jr, amerykański ekonomista, laureat Nagrody Nobla
• 1937 - Edward Paluch, polski trener narciarstwa alpejskiego i snowboardu (zm. 2005)
• 1937 - Fernando de la Rúa, argentyński polityk, prezydent Argentyny
• 1939 - Gabriel Mérétik, francuski dziennikarz, pisarz (zm. 2000)
• 1940 - Aleksander Nawrocki, polski pisarz
• 1940 - Norman Spinrad, amerykański pisarz science fiction
• 1941 - Flórián Albert, węgierski piłkarz, reprezentant Węgier, laureat Złotej Piłki
• 1941 - Mirosław Hermaszewski, polski kosmonauta, generał, członek WRON
• 1941 - Józef Jarmuła, polski żużlowiec
• 1941 - Jurij Norsztein, rosyjski reżyser filmów animowanych
• 1941 - Irena Szczurowska, polska aktorka
• 1941 - Wiktor Zubkow, rosyjski polityk, premier Rosji
• 1942 - Jolanta Wołłejko, polska aktorka
• 1945 - Carmen Maura, hiszpańska aktorka
• 1945 - Hans-Gert Pöttering, niemiecki polityk, przewodniczący Parlamentu Europejskiego
• 1945 - Ron Shelton, amerykański reżyser filmowy
• 1946 - Ola Brunkert, szwedzki perkusista, współpracownik zespołu Abba (zm. 2008)
• 1946 - Tommy Lee Jones, amerykański aktor
• 1946 - Oliver Stone, amerykański reżyser filmowy
• 1950 - Tomasz Jastrun, polski pisarz
• 1951 - Johan Neeskens, holenderski piłkarz, reprezentant Holandii, wicemistrz świata
• 1951 - Halina Rowicka, polska aktorka
• 1953 - Waldemar Świrgoń, polski działacz partyjny, sekretarz KC PZPR, dziennikarz (zm. 2008)
• 1954 - Hrant Dink, turecki dziennikarz, publicysta (zm. 2007)
• 1954 - Werner Lička, czeski piłkarz, trener piłkarski, reprezentant Czechosłowacji, mistrz olimpijski
• 1956 - Maggie Reilly, szkocka wokalistka
• 1957 - Dorota Kwiatkowska-Rae, polska aktorka
• 1959 - Andreas Eschbach, niemiecki pisarz science fiction
• 1961 - Dan Marino, amerykański zawodnik futbolu amerykańskiego
• 1962 - Rebecca Miller, amerykańska aktorka, reżyserka filmowa
• 1963 - Krzysztof Zawadka, polski gitarzysta zespołu Oddział Zamknięty
• 1964 - Robert Fico, słowacki polityk, premier Słowacji
• 1965 - Thomas Stangassinger, austriacki narciarz alpejski, wicemistrz świata, mistrz olimpijski
• 1968 - Danny Nucci, amerykański aktor
• 1972 - Letycja Ortiz, hiszpańska dziennikarka telewizyjna, żona księcia Asturii Filipa Burbona
• 1974 - Maciej Kudrycki, polski piłkarz, bramkarz
• 1976 - Paul Thomson, szkocki perkusista zespołu Franz Ferdinand
• 1977 - Magda Piskorczyk, polska wokalistka bluesowa
• 1978 - Radosław Bielecki, polski artysta kabaretowy
• 1978 - Eiður Guðjohnsen, islandzki piłkarz, reprezentant Islandii
• 1978 - Kew Jaliens, holenderski piłkarz, reprezentant Holandii
• 1979 - Patrick Marleau, kanadyjski hokeista
• 1979 - Paul Robinson, angielski piłkarz, bramkarz, reprezentant Anglii
• 1979 - Carlos Ruíz, gwatemalski piłkarz, reprezentant Gwatemali
• 1980 - Mike Dunleavy Jr, amerykański koszykarz
• 1980 - Abelard Giza, polski reżyser filmowy, aktor
• 1982 - Konrad Gołoś, polski piłkarz, reprezentant Polski
• 1983 - Tomáš Sivok, czeski piłkarz, reprezentant Czech
• 1984 - Harry Windsor, brytyjski książę, syn księcia Walii Karola i Diany Spencer
• 1986 - Sanja Jovanović, chorwacka pływaczka
• 1988 - Chelsea Staub, amerykańśka aktorka, piosenkarka

[edytuj] Zmarli

•   668 - Konstans II, cesarz bizantyjski (ur. 641)
•   921 - Ludmiła, święta, księżna Czech, męczennica, żona Borzywoja I, babka św. Wacława (ur. ok. 860)
• 1231 - Ludwik I, książę Bawarii, hrabia Palatynatu (ur. 1174)
• 1442 - Kazimierz II, książę mazowiecki i bełski (ur. 1396/1407)
• 1700 - André Le Nôtre, francuski ogrodnik (ur. 1613)
• 1707 - George Stepney, angielski poeta, dyplomata (ur. 1663)
• 1712 - Sidney Godolphin, brytyjski polityk, Lord Wielki Skarbnik (ur. ok. 1645)
• 1803 - Giovanni Francesco Albani, włoski duchowny katolicki, kardynał (ur. 1720)
• 1842 - Pierre Baillot, francuski skrzypek, kompozytor (ur. 1771)
• 1842 - Francisco Morazán, honduraski polityk, prezydent Hondurasu, Zjednoczonych Prowincji Ameryki Środkowej i Kostaryki (ur. 1792)
• 1859 - Isambard Kingdom Brunel, brytyjski inżynier, konstruktor statków parowych i mostów (ur. 1806)
• 1862 - Władysław Syrokomla, polski poeta, tłumacz (ur. 1823)
• 1864 - John Hanning Speke, angielski podróżnik, badacz Afryki (ur. 1827)
• 1883 - Joseph Plateau, belgijski fizyk (ur. 1801)
• 1885 - Juliusz Zarębski, polski kompozytor (ur. 1854)
• 1921 - Roman Ungern von Sternberg, rosyjski generał, dowódca białej armii (ur. 1886)
• 1924 - Wilhelm Roux, niemiecki zoolog (ur. 1850)
• 1926 - Rudolf Eucken, niemiecki filozof, laureat Nagrody Nobla (ur. 1846)
• 1927 - Herman Gorter, holenderski poeta (ur. 1864)
• 1938 - Thomas Clayton Wolfe, amerykański pisarz (ur. 1900)
• 1944 - polegli w powstaniu warszawskim:
  • Stefania Grzeszczak, polska łączniczka, żołnierz AK, uczestniczka powstania warszawskiego (ur. 1923)
  • Edward Loth, polski lekarz, anatom, antropolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (ur. 1884)
  • Andrzej Romocki, polski harcmistrz, żołnierz AK, kapitan, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1923)
• 1944 - Ludwik Zagórny-Marynowski, polski inżynier kolejnictwa, polityk, minister kolei żelaznych (ur. 1875)
• 1945 - André Tardieu, francuski polityk, premier Francji (ur. 1876)
• 1945 - Anton Webern, austriacki kompozytor (ur. 1883)
• 1952 - Zygmunt Noskowski, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1880)
• 1953 - Erich Mendelsohn, niemiecki architekt (ur. 1887)
• 1966 - Włodzisław Ziembiński, polski aktor (ur. 1892)
• 1967 - Jerzy Szwajcer, polski rysownik, karykaturzysta (ur. 1892)
• 1971 - Ludwik Lawiński, polski aktor, artysta kabaretowy, piosenkarz (ur. 1887)
• 1973 - Gustaw VI Adolf, król Szwecji (ur. 1882)
• 1973 - Víctor Jara, chilijski bard, gitarzysta, poeta, autor tekstów piosenek (ur. 1932)
• 1975 - Paweł Suchoj, rosyjski projektant samolotów (ur. 1895)
• 1978 - Willy Messerschmitt, niemiecki konstruktor samolotów (ur. 1898)
• 1978 - Ricardo Zamora, hiszpański piłkarz, reprezentant Hiszpanii (ur. 1901)
• 1980 - Bill Evans, amerykański pianista jazzowy (ur. 1929)
• 1983 - Prince Far I, jamajski wokalista reggae (ur. 1944)
• 1986 - Eugenia Krassowska, polska polityk, członek Rady Państwa (ur. 1910)
• 1987 - Alicja Sobieraj, polska aktorka (ur. 1918)
• 1989 - Robert Penn Warren, amerykański pisarz (ur. 1905)
• 1990 - Walentin Fiłatjew, rosyjski lotnik wojskowy (ur. 1930)
• 1992 - Władysław Wagner, polski żeglarz, publicysta (ur. 1912)
• 1996 - Henryk Szletyński, polski aktor, reżyser teatralny, prezes ZASP (ur. 1903)
• 2001 - Frederick De Cordova, amerykański reżyser filmowy (ur. 1910)
• 2003 - Josef Hiršal, czeski pisarz (ur. 1920)
• 2003 - Stefania Kossakowska, polska dziennikarka (ur. ?)
• 2003 - Józef Natanson, polski malarz, scenograf (ur. 1909)
• 2004 - Johnny Ramone, amerykański gitarzysta zespołu Ramones (ur. 1948)
• 2005 - Guy Green, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1913)
• 2006 - Brunon Bendig, polski bokser, medalista olimpijski (ur. 1938)
• 2006 - Oriana Fallaci, włoska dziennikarka, pisarka (ur. 1929)
• 2007 - Colin McRae, szkocki kierowca rajdowy, mistrz świata (ur. 1968)
• 2008 - Richard Wright, brytyjski muzyk zespołu Pink Floyd (ur. 1943)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1463 - flota gdańsko-elbląska (25 okrętów) rozbiła flotę krzyżacką (44) w bitwie na Zalewie Wiślanym.
• 1697 - koronacja Augusta II Mocnego.
• 1793 - rozwiązano konfederację targowicką.
• 1935 - wybory do Senatu.
• 1935 - Polska po raz trzeci z rzędu wygrała Puchar Gordona Bennetta i zdobyła puchar na stałe.
• 1944 - 46. dzień powstania warszawskiego: po ciężkich walkach zdobycie Sielec (na Mokotowie) przez Niemców. Polacy najsilniej bronili Śródmieścia Warszawy, Żoliborza i częściowo Mokotowa.
• 1973 - do służby wszedł duży kuter torpedowy ORP "Odważny", projektu 664, typu Bitny.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

•   608 - Bonifacy VI został papieżem.
• 1620 - Mayflower z osadnikami na pokładzie opuścił Anglię.
• 1821 - Kostaryka, Gwatemala, Honduras, Nikaragua i Salwador proklamowały niepodległość.
• 1916 - Brytyjczycy nad Sommą po raz pierwszy użyli w walce czołgów.
• 1935 - parlament niemiecki Reichstag uchwalił tzw. ustawy norymberskie, ustanawiające rasizm w III Rzeszy.
• 1938 - Bad Godesberg: rozmowy premiera Wielkiej Brytanii Chamberlaina z Hitlerem nt. roszczeń Rzeszy wobec Czechosłowacji.
• 1940 - kulminacyjny dzień bitwy o Anglię.
• 1943 - w północnej części Włoch powstała faszystowska Włoska Republika Socjalna.
• 1943 - prezydentem Realu Madryt obwołano Santiago Bernabéu, który przez ponad trzy dekady pracy na tym stanowisku stworzył najpotężniejszy klub w historii.
• 1949 - Konrad Adenauer pierwszym kanclerzem Republiki Federalnej Niemiec.
• 1950 - wojna koreańska: wojska amerykańskie wylądowały na Półwyspie Koreańskim.
• 1959 - Nikita Chruszczow jako pierwszy przywódca ZSRR odwiedził Stany Zjednoczone.
• 1975 - zespół Pink Floyd wydał album Wish You Were Here.
• 1981 - Vanuatu zostało członkiem ONZ.
• 2000 - rozpoczęły się Letnie Igrzyska Olimpijskie w Sydney.
• 2007 - Birma: wybuchła tzw. ”szafranowa rewolucja”, skierowana przeciwko rządzącej krajem juncie wojskowej.
• 2008 - Stany Zjednoczone: krach na giełdzie papierów wartościowych Wall Street w Nowym Jorku rozpoczął światowy kryzys finansowy.