Ustrój polityczny Polski
 |
Artykuł wymaga poszerzenia. Zajrzyj na stronę dyskusji, by dowiedzieć się, czego brakuje i uzupełnij braki, jeśli to możliwe. |
 Ten artykuł jest częścią serii Polityka III RP |
| Prawo |
|---|
| Konstytucja Polskie prawo |
| Władza wykonawcza |
| Prezydent Lech Kaczyński Prezes Rady Ministrów Donald Tusk Rada Ministrów |
| Władza ustawodawcza |
| Sejm Senat Zgromadzenie Narodowe |
| Władza sądownicza |
| Sąd Najwyższy Trybunał Konstytucyjny Trybunał Stanu Naczelny Sąd Administracyjny |
| Samorząd terytorialny |
| Samorząd w Polsce Samorząd gminny Samorząd powiatowy Samorząd województwa |
| Kluby parlamentarne |
| PO PiS Lewica PSL |
| Wybory |
| Wybory w Polsce (od 1989):
prezydenckie: |
Ustrój polityczny Rzeczpospolitej Polskiej (III Rzeczpospolitej)[1] określony jest uchwaloną przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 roku Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z jej treścią Rzeczpospolita Polska jest republiką parlamentarną i realizuje zasady suwerenności narodu, niepodległości i suwerenności państwa, demokratycznego państwa prawnego, społeczeństwa obywatelskiego, trójpodziału władzy, społecznej gospodarki rynkowej oraz przyrodzonej godności człowieka. Rzeczpospolita określona jest także jako państwo unitarne. Władzę ustawodawczą sprawuje Sejm i Senat, wykonawczą Rada Ministrów i Prezydent, a sądowniczą sądy i trybunały.
[edytuj] Geneza
[edytuj] Konstytucja
Zobacz więcej w osobnym artykule: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.
[edytuj] Parlament
[edytuj] Sejm
Zobacz więcej w osobnym artykule: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej.[edytuj] Senat
Zobacz więcej w osobnym artykule: Senat Rzeczypospolitej Polskiej.[edytuj] Zgromadzenie Narodowe
Zobacz więcej w osobnym artykule: Zgromadzenie Narodowe w Polsce.[edytuj] Rada Ministrów
Zobacz więcej w osobnych artykułach: Rada Ministrów w Polsce, Składy rządów polskich.[edytuj] Prezydent
Zobacz więcej w osobnych artykułach: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenci Polski.[edytuj] Władza Sądownicza
[edytuj] Kontrola państwowa i ochrona prawa
- Najwyższa Izba Kontroli
- Rzecznik Praw Obywatelskich
- Rzecznik Praw Dziecka
- Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
- Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
- Krajowa Rada Sądownictwa
[edytuj] Inne ważne instytucje
[edytuj] System partyjny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Polskie partie polityczne.[edytuj] Wybory i referenda
- Ordynacja proporcjonalna
- Wybory w Polsce
- Metoda Sainte-Laguë
- Metoda d'Hondta
- Polskie referenda
- Wybory prezydenckie w Polsce
- Wybory parlamentarne w Polsce
[edytuj] Podział terytorialny i samorząd
Zobacz więcej w osobnych artykułach: Podział administracyjny Polski, Samorząd terytorialny w Polsce.[edytuj] Przestrzegania praw i swobód
[edytuj] Wolność i demokracja
W raporcie Freedom in the World 2005, ogłoszonym przez Freedom House, Polska została zakwalifikowana do kategorii państw „Wolne” ze wskaźnikiem 1,0 (najwyższy) w 7-stopniowej skali Freedom in the World 2005 (s. 21)
Raport „Freedom in the World” jest efektem monitorowania przez organizację Freedom House zmian w zakresie respektowania i ochrony przez władze państwowe praw politycznych (swoboda działalności konkurencyjnych partii polit., wolne wybory) i wolności obywatelskich (religijnych, etnicznych, ekonomicznych, językowych, praw kobiet i rodziny, wolności osobistych, wolności prasy, przekonań i stowarzyszeń) w 192 krajach i 14 największych terytoriach zależnych i spornych. Raport ocenia państwa i terytoria w skali od "1" (najlepszy) do "7" (najgorszy) i kwalifikuje do jednej z 3 kategorii: "Wolne", "Częściowo wolne" i "Bez wolności" Raporty są opracowywane od 1972 roku.
[edytuj] Wolność prasy i mediów
- w raporcie Freedom of the Press 2005 (Freedom House) Polska znalazła się w kategorii państw "Wolne" na 37 miejscu na 194 (razem z Francją i Japonią, przed Austrią, Węgrami, Czechami i Hiszpanią) ze wskaźnikiem 20 w 100-stopniowej skali (raport 2005, mapa wolności prasy)
- w rankingu Press Freedom Index 2004 organizacji Reporterzy bez Granic, Polska jest na 32 miejscu na 167 (za Węgrami i Wielką Brytanią, przed Grecją, Włochami i Hiszpanią (ranking 2004)
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- Leszek Garlicki: Polskie prawo konstytucyjne. Wyd. 11. Warszawa: Liber, 2007. ISBN 978-83-7206-142-3.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Sejm
- Senat
- Prezydent
- Rada Ministrów
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Sąd Najwyższy
- Trybunał Stanu
- Trybunał Konstytucyjny
- Państwowa Komisja Wyborcza
- Rzecznik Praw Obywatelskich
- Partie i wybory (en)
- Akty prawne:
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
- Prawo wyborcze:
- Ustawa z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
- Ustawa z dnia 12 kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej
- Ustawa z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta
- Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw
- Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. Ordynacja wyborcza do Parlamentu Europejskiego
- Samorząd terytorialny:
- Władza sądownicza:
- Ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych
- Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
- Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych
- Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
- Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o Trybunale Stanu
- Ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym
Albania • Andora • Austria • Belgia • Białoruś • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwajcaria • Szwecja • Ukraina • Watykan • Węgry • Wielka Brytania • Włochy
Terytoria zależne: Gibraltar • Guernsey • Jersey • Wyspa Man • Wyspy Owcze