Polska Akademia Nauk
Polska Akademia Nauk (PAN) – państwowa instytucja naukowa będąca z jednej strony placówką skupiającą najwybitniejszych polskich uczonych, na wzór Francuskiej Akademii Nauk, a z drugiej - siecią wspólnie zarządzanych państwowych instytutów naukowych, których celem jest prowadzenie badań naukowych o możliwie najwyższym poziomie naukowym.
[edytuj] Historia PAN
Polska Akademia Nauk powstała 2 lipca 1951 roku na I. Kongresie Polskiej Nauki w procesie likwidacji Polskiej Akademii Umiejętności oraz Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, jako narzędzie walki ideologicznej. [1] Początkowo była tylko korporacją uczonych, jednak w 1960 roku została przekształcona w rządową instytucję centralną, sprawującą ogólną pieczę nad nauką w Polsce i zarządzającą siecią instytutów. W 1990 roku PAN straciła status instytucji rządowej, stając się ponownie zarówno korporacją uczonych i siecią instytutów. Funkcję sprawowania kontroli nad nauką na poziomie rządu przejął Komitet Badań Naukowych.
[edytuj] Prezesi PAN
- Jan Bohdan Dembowski 1952 - 1956
- Tadeusz Kotarbiński 1957 - 1962
- Janusz Groszkowski 1962 - 1971
- Włodzimierz Trzebiatowski 1971 - 1977
- Witold Nowacki 1977 - 1980
- Aleksander Gieysztor 1980 - 1983
- Jan Karol Kostrzewski 1984 - 1990
- Aleksander Gieysztor 1990 - 31 grudnia 1992
- Leszek Kuźnicki 1 stycznia 1993 - 31 grudnia 1998
- Mirsław Mossakowski 1 stycznia 1999 - 26 grudnia 2001
- Jerzy Kołodziejczak 16 stycznia 2002 - 31 marca 2003 p.o.
- Andrzej Legocki 1 kwietnia 2003 - 31 grudnia 2006
- Michał Kleiber 1 stycznia 2007 - nadal
[edytuj] PAN jako instytucja skupiająca uczonych
PAN skupia w swoim składzie najwybitniejszych polskich uczonych, którzy noszą tytuły członków rzeczywistych. Ich liczba jest ograniczona do 350. Istnieją także członkowie korespondenci.
Członkostwo w korporacji jest dożywotnie. Prawo zgłaszania kandydatów na członków korespondentów mają członkowie rzeczywiści oraz rady naukowe uczelni wyższych i instytutów PAN. Członkowie rzeczywiści są, w miarę zwalniania miejsc, wybierani spośród członków korespondentów przez wszystkich członków rzeczywistych.
Członkami rzeczywistymi i korespondentami PAN są nie tylko polscy uczeni, ale także liczna grupa uczonych zagranicznych (ok. 30% składu).
Członkowie rzeczywiści i krajowi członkowie korespondenci tworzą zgromadzenie ogólne PAN, które wybiera prezesa, prezydium, szefów wydziałów tematycznych, komitetów normalizacyjno-nazewniczych oraz akceptuje przewodniczących oddziałów terenowych.
[edytuj] PAN jako sieć instytutów
Zobacz więcej w osobnym artykule: :Kategoria:Instytuty Polskiej Akademii Nauk.Polska Akademia Nauk to także sieć kilkudziesięciu instytutów naukowych. Instytuty te podlegają formalnie szefom wydziałów tematycznych PAN-u i są finansowane bezpośrednio przez Komitet Badań Naukowych. Instytuty zatrudniają ok. 2000 pracowników naukowych, a ich koszty utrzymania stanowią ok. 1/3 kosztów budżetu państwa na badania (0,5%). Instytuty nie kształcą studentów na poziomie podstawowym, ale prowadzą studia doktoranckie – większość z nich ma prawo nadawania stopnia doktora i doktora habilitowanego.
Głównym zadaniem instytutów jest prowadzenie badań podstawowych na najwyższym poziomie światowym. Wiele placówek PAN-u wykonuje zadania naukowe dające wymierne korzyści.
[edytuj] Współpraca z zagranicą
PAN posiada stacje zagraniczne ulokowane w Brukseli, Moskwie, Paryżu, Rzymie i Wiedniu oraz Centrum Badań Historycznych w Berlinie.
[edytuj] Struktura PAN
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
![Grafika:Wikispecies-logo.svg [pl]](/pl/wiki/Grafika:Wikispecies-logo.svg.html){kind=link}
[edytuj] Kancelaria PAN
- Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
[edytuj] Oddziały PAN
- Oddział PAN w Gdańsku
- Oddział PAN w Katowicach
- Oddział PAN w Krakowie
- Oddział PAN w Lublinie
- Oddział PAN w Łodzi
- Oddział PAN w Poznaniu
- Oddział PAN we Wrocławiu
[edytuj] Placówki naukowe PAN
[edytuj] Wydział Nauk Społecznych
- Instytut Archeologii i Etnologii PAN
- Instytut Badań Literackich PAN
- Instytut Filozofii i Socjologii PAN
- Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN
- Instytut Historii Nauki PAN
- Instytut Języka Polskiego PAN
- Instytut Nauk Ekonomicznych PAN
- Instytut Nauk Prawnych PAN
- Instytut Psychologii PAN
- Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN
- Instytut Slawistyki PAN
- Instytut Studiów Politycznych PAN
- Instytut Sztuki PAN
- Zakład Archeologii Śródziemnomorskiej PAN
- Zakład Badań Narodowościowych PAN (w likwidacji od 26 marca 2004)
- Zakład Krajów Pozaeuropejskich PAN
- Centrum Badań Przedsiębiorczości i Zarządzania PAN
- Zakład Badań Statystyczno-Ekonomicznych PAN-GUS
[edytuj] Komitety Wydziału Nauk Społecznych
- Komitet Badania Polonii PAN
- Komitet Historii Nauki i Techniki PAN
- Komitet Językoznawstwa PAN
- Komitet Nauk Demograficznych PAN
- Komitet Nauk Ekonomicznych PAN
- Komitet Nauk Etnologicznych PAN
- Komitet Nauk Filozoficznych PAN
- Komitet Nauk Historycznych PAN
- Komitet Nauk o Kulturze PAN
- Komitet Nauk o Kulturze Antycznej PAN
- Komitet Nauk o Literaturze PAN
- Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej PAN
- Komitet Nauk Organizacji i Zarządzania PAN
- Komitet Nauk Orientalistycznych PAN
- Komitet Nauk o Sztuce PAN
- Komitet Nauk Pedagogicznych PAN
- Komitet Nauk Politycznych PAN
- Komitet Nauk Pra- i Protohistorycznych PAN
- Komitet Nauk Prawnych PAN
- Komitet Nauk Psychologicznych PAN
- Komitet Nauk Teologicznych PAN
- Komitet Słowianoznawstwa PAN
- Komitet Socjologii PAN
- Komitet Statystyki i Ekonometrii PAN
[edytuj] Wydział Nauk Biologicznych
- Instytut Biochemii i Biofizyki PAN
- Instytut Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN
- Instytut Botaniki im. Władysława Szafera PAN
- Instytut Dendrologii PAN
- Instytut Ochrony Przyrody PAN
- Instytut Paleobiologii im. Romana Kozłowskiego PAN
- Instytut Parazytologii im. Witolda Stefańskiego PAN
- Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN
- Centrum Badań Ekologicznych PAN
- Międzynarodowe Centrum Ekologii PAN
- Muzeum i Instytut Zoologii PAN
- Zakład Antropologii PAN
- Zakład Badania Ssaków PAN
- Zakład Biologii Antarktyki PAN
- Zakład Ichtiobiologii i Gospodarki Rybackiej PAN
- Zakład Ornitologii PAN
[edytuj] Komitety Wydziału Nauk Biologicznych
- Komitet Antropologii PAN
- Komitet Biochemii i Biofizyki PAN
- Komitet Biologii Ewolucyjnej i Teoretycznej PAN
- Komitet Botaniki PAN
- Instytut Chemii Bioorganicznej PAN
- Komitet Cytobiologii PAN
- Komitet Ekologii PAN
- Komitet Mikrobiologii PAN
- Komitet Neurobiologii PAN
- Komitet Ochrony Przyrody PAN
- Komitet Parazytologii PAN
- Komitet Zoologii PAN
[edytuj] Wydział Nauk Matematycznych, Fizycznych i Chemicznych
- Instytut Chemii Fizycznej PAN
- Instytut Chemii Organicznej PAN
- Instytut Fizyki PAN
- Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego PAN
- Instytut Fizyki Molekularnej PAN
- Instytut Katalizy i Fizykochemii Powierzchni PAN
- Instytut Matematyczny PAN
- Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych im. Włodzimierza Trzebiatowskiego PAN
- Instytut Wysokich Ciśnień PAN
- Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika PAN
- Centrum Badań Kosmicznych PAN
- Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN
- Centrum Materiałów Polimerowych i Węglowych PAN
- Centrum Fizyki Teoretycznej PAN
- Centrum Badań Naukowych PAN w Berlinie
[edytuj] Komitety Wydziału Nauk Matematycznych, Fizycznych i Chemicznych
- Komitet Astronomii PAN
- Komitet Chemii PAN
- Komitet Chemii Analitycznej PAN
- Komitet Fizyki PAN
- Komitet Krystalografii PAN
- Komitet Matematyki PAN
[edytuj] Wydział Nauk Technicznych
- Instytut Badań Systemowych PAN
- Instytut Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej PAN
- Instytut Budownictwa Wodnego PAN
- Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej PAN
- Instytut Inżynierii Chemicznej PAN
- Instytut Maszyn Przepływowych im. Roberta Szewalskiego PAN
- Instytut Metalurgii i Inżynierii Materiałowej im. Aleksandra Krupkowskiego PAN
- Instytut Podstaw Informatyki PAN
- Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN
- Centrum Laserowych Technologii Metali im. Henryka Frąckiewicza Politechniki Świętokrzyskiej i PAN
- Międzynarodowe Centrum Biocybernetyki
[edytuj] Komitety Wydziału Nauk Techniczych
- Komitet Akustyki PAN
- Komitet Architektury i Urbanistyki PAN
- Komitet Automatyki i Robotyki PAN
- Komitet Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej PAN
- Komitet Budowy Maszyn PAN
- Komitet Elektroniki i Telekomunikacji PAN
- Komitet Elektrotechniki PAN
- Komitet Informatyki PAN
- Komitet Inżynierii Chemicznej i Procesowej PAN
- Komitet Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN
- Komitet Mechaniki PAN
- Komitet Metalurgii PAN
- Komitet Metrologii i Aparatury Naukowej PAN
- Komitet Nauki o Materiałach PAN
- Komitet Termodynamiki i Spalania PAN
- Komitet Transportu PAN
[edytuj] Wydział Nauk Rolniczych, Leśnych i Weterynaryjnych
- Instytut Agrofizyki im. Bohdana Dobrzańskiego PAN
- Instytut Fizjologii i Żywienia Zwierząt im. Jana Kielanowskiego PAN
- Instytut Fizjologii Roślin im. Franciszka Górskiego PAN
- Instytut Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN
- Instytut Genetyki Roślin PAN
- Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN
- Ogród Botaniczny - Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej PAN
- Stacja Badawcza Rolnictwa Ekologicznego i Hodowli Zachowawczej Zwierząt PAN
- Zakład Badań Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN
[edytuj] Komitety Wydziału Nauk Rolniczych, Leśnych i Weterynaryjnych
- Komitet Agrofizyki PAN
- Komitet Biologii Rozrodu Zwierząt PAN
- Komitet Ekonomiki Rolnictwa PAN
- Komitet Fizjologii, Genetyki i Hodowli Roślin PAN
- Komitet Gleboznawstwa i Chemii Rolnej PAN
- Komitet Melioracji i Inżynierii Środowiska Rolniczego PAN
- Komitet Nauk Leśnych PAN
- Komitet Nauk o Żywności PAN
- Komitet Nauk Ogrodniczych PAN
- Komitet Nauk Weterynaryjnych PAN
- Komitet Nauk Zootechnicznych PAN
- Komitet Ochrony Roślin PAN
- Komitet Techniki Rolniczej PAN
- Komitet Technologii Drewna PAN
- Komitet Uprawy Roślin PAN
- Komitet Zagospodarowania Ziem Górskich PAN
[edytuj] Wydział Nauk Medycznych
- Instytut Farmakologii PAN
- Instytut Genetyki Człowieka PAN
- Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda PAN
- Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. Mirosława Mossakowskiego PAN
- Centrum Biologii Medycznej PAN
[edytuj] Komitety Wydziału Nauk Medycznych
- Komitet Epidemiologii i Zdrowia Publicznego PAN
- Komitet Fizyki Medycznej, Radiobiologii i Diagnostyki Obrazowej PAN
- Komitet Genetyki Człowieka i Patologii Molekularnej PAN
- Komitet Immunologii i Etiologii Zakażeń Człowieka PAN
- Komitet Nauk Fizjologicznych PAN
- Komitet Nauk Neurologicznych PAN
- Komitet Nauki o Żywieniu Człowieka PAN
- Komitet Patofizjologii Klinicznej PAN
- Komitet Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej PAN
- Komitet Rozwoju Człowieka PAN
- Komitet Terapii i Nauk o Leku PAN
[edytuj] Wydział Nauk o Ziemi i Nauk Górniczych
- Instytut Geofizyki PAN
- Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego PAN
- Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
- Instytut Mechaniki Górotworu PAN
- Instytut Nauk Geologicznych PAN
- Instytut Oceanologii PAN
- Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska PAN
- Muzeum Ziemi PAN
[edytuj] Komitety Wydziału Nauk o Ziemi i Nauk Górniczych
- Komitet Geodezji PAN
- Komitet Górnictwa PAN
- Komitet Badań Czwartorzędu PAN
- Komitet Badań Morza PAN
- Komitet Geofizyki PAN
- Komitet Gospodarki Surowcami Mineralnymi PAN
- Komitet Gospodarki Wodnej PAN
- Komitet Inżynierii Środowiska PAN
- Komitet Nauk Geograficznych PAN
- Komitet Nauk Geologicznych PAN
- Komitet Nauk Mineralogicznych PAN
[edytuj] Komitety problemowe
- Komitet Ergonomii PAN
- Komitet „Polska w Zjednoczonej Europie”
- Komitet Badań Polarnych PAN
- Komitet Biotechnologii PAN
- Komitet Etyki w Nauce PAN
- Komitet Naukoznawstwa PAN
- Komitet Problemów Energetyki PAN
- Komitet "Człowiek i Środowisko"
- Komitet Badań Kosmicznych i Satelitarnych PAN
- Komitet Prognoz "Polska 2000 Plus"
- Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN
- Rada Języka Polskiego PAN
- Rada Towarzystw Naukowych PAN
- Rada Upowszechniania Nauki PAN
[edytuj] Jednostki pozawydziałowe
- Archiwum Nauki PAN i PAU
- Archiwum PAN
- Biblioteka Gdańska PAN
- Biblioteka Kórnicka PAN
- Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie
- Centrum Laserowych Technologii Metali im. Henryka Frąckiewicza Politechniki Świętokrzyskiej i PAN
- Międzynarodowe Laboratorium Silnych Pól Magnetycznych i Niskich Temperatur
[edytuj] Inne
- Patronat nad uczelnią Collegium Civitas.
- Placówką Instytutu Nauk Prawnych PAN jest Europejska Wyższa Szkoła Prawa i Administracji w Warszawie.
Przypisy
- ↑ P.Hübner, Nauka polska po II wojnie światowej - idee i instytucja, Warszawa 1987, s.143-144