Sąd Najwyższy Rzeczypospolitej Polskiej
 Ten artykuł jest częścią serii Polityka III RP |
| Prawo |
|---|
| Konstytucja Polskie prawo |
| Władza wykonawcza |
| Prezydent Lech Kaczyński Prezes Rady Ministrów Donald Tusk Rada Ministrów |
| Władza ustawodawcza |
| Sejm Senat Zgromadzenie Narodowe |
| Władza sądownicza |
| Sąd Najwyższy Trybunał Konstytucyjny Trybunał Stanu Naczelny Sąd Administracyjny |
| Samorząd terytorialny |
| Samorząd w Polsce Samorząd gminny Samorząd powiatowy Samorząd województwa |
| Kluby parlamentarne |
| PO PiS Lewica PSL |
| Wybory |
| Wybory w Polsce (od 1989):
prezydenckie: |
Sąd Najwyższy jest naczelnym organem władzy sądowniczej w Polsce.
Spis treści |
[edytuj] Kompetencje
Polski Sąd Najwyższy powołany jest do:
- Sprawowania nadzoru nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania - jest to tzw. nadzór judykacyjny (art. 183 ust. 1 Konstytucji). Do środków służących wykonywaniu takiego nadzoru służą:
- rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych,
- podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne - zgodnie z art. 398 § 1 Kodeksu Postępowania Cywilnego - jeżeli przy rozpatrywaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, wówczas Sąd Najwyższy może droczyć wydanie orzeczenia i przekazać sprawę do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi tego sądu. Uchwały interpretacyjne Sądu Najwyższego nie mają waloru powszechnego obowiązywania - jeśli nie uzyskały rangi zasady prawnej, to formalnie wiążą tylko w sprawie, w związku z którą zostały podjęte,
- Rozpoznawania protestów wyborczych oraz stwierdzania ważności wyborów do Sejmu i Senatu oraz wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a także ważności referendum ogólnokrajowego i referendum konstytucyjnego.
- Rozstrzygania nadzorczego w stosunku do samorządów zawodowych: adwokatów, radców prawnych oraz notariuszy.
- Opiniowania ustaw i innych aktów normatywnych.
- Rozpatrywanie skarg kasacyjnych na orzeczenia Trybunału do Spraw Sportu przy PKOl.
- Sąd Najwyższy może także wykonywać inne czynności przekazane przez ustawy.
Polski Sąd Najwyższy działa na podstawie Konstytucji i ustawy z 23 listopada 2002 o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2002 Nr 240, poz. 2052 ze zm.).
[edytuj] Organy Sądu Najwyższego
- Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego
- Prezes Sądu Najwyższego (dla każdej z izb)
- Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego
- zgromadzenie sędziów izby Sądu Najwyższego (dla każdej z izb)
- Kolegium Sądu Najwyższego
W Sądzie Najwyższym działają także (ale nie są to organy SN):
- Kancelaria Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego
- Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego
[edytuj] Izby Sądu Najwyższego
- Cywilna
- Karna
- Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
- Wojskowa
Pracami każdej z izb kierują Prezesi Sądu Najwyższego, a izby dzielą się dalej na wydziały.
[edytuj] Sędziowie Sądu Najwyższego
Cechą najwyższych organów sądowniczych w każdym państwie jest to, iż orzekają w nich najbardziej uznane autorytety w dziedzinie prawa.
Nie inaczej jest w Rzeczypospolitej Polskiej. Do Sądu Najwyższego powoływani są z jednej strony bardzo znani przedstawiciele nauki prawa, a z drugiej sędziowie z bardzo dużym doświadczeniem. Ma to zapewnić zarówno wysoki poziom merytoryczny orzeczeń jak i niezależność od innych władz w systemie trójpodziału władzy.
Sędziowie Sądu Najwyższego na rozprawie używają togi i biretu.
Obecnie Pierwszym Prezesem Sądu Najwyższego jest Lech Gardocki, a Prezesami Sądu Najwyższego są:
- Tadeusz Ereciński (Izba Cywilna)
- Lech Krzysztof Paprzycki (Izba Karna)
- Walerian Sanetra (Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych)
- Janusz Godyń (Izba Wojskowa)
Pierwszego Prezesa i prezesów powołuje Prezydent na 6 letnią kadencję na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego.
[edytuj] Prezesi Sądu Najwyższego
Zobacz więcej w osobnym artykule: Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego.[edytuj] Prezesi Izby Karnej Sądu Najwyższego
- 13 kwietnia 1945 - 7 kwietnia 1951 Kazimierz Bzowski
- 7 kwietnia 1951 - 31 stycznia 1953 Marian Mazur
- 31 stycznia 1953 - 10 grudnia 1956 Kazimierz Borys
- 10 grudnia 1956 - 5 sierpnia 1958 Stefan Kurowski
- 5 sierpnia 1958 - 22 maja 1962 Zygmunt Opuszyński
- 22 maja 1962 - 7 kwietnia 1975 Franciszek Wróblewski
- 7 kwietnia 1975 - 29 maja 1990 Bogdan Dzięcioł
- 29 czerwca 1990 - 29 maja 1996 Andrzej Murzynowski
- 29 maja 1996 - 4 lutego 1999 Zbigniew Doda
- 4 lutego 1999 - nadal Lech Krzysztof Paprzycki
[edytuj] Prezesi Izby Cywilnej Sądu Najwyższego
(wrzesień 1980 - czerwiec 1990 Izba Cywilna i Administracyjna)
- 15 kwietnia 1945 - 31 maja 1948 Artur Sieradzki
- 28 września 1948 - 24 grudnia 1954 Witold Święcicki
- 24 grudnia 1954 - 18 grudnia 1956 Zbigniew Resich
- 18 grudnia 1956 - 23 stycznia 1958 Bronisław Dobrzański
- 23 stycznia 1958 - 23 maja 1967 Zbigniew Resich
- 23 maja 1967 - 1 października 1981 Jan Pawlak
- 1 października 1981 - 19 grudnia 1983 Antoni Filcek
- 19 grudnia 1983 - 29 czerwca 1990 Wacław Sutkowski
- 29 czerwca 1990 - 21 listopada 1996 Stanisław Rudnicki
- 21 listopada 1996 - nadal Tadeusz Ereciński
[edytuj] Prezesi Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego
(maj 1962 - czerwiec 1990 Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych)
(czerwiec 1990 - grudzień 2002 Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń społecznych
- 22 maja 1962 - 22 maja 1972 Zygmunt Opuszyński
- 22 maja 1972 - 5 listopada 1981 Franciszek Rusek
- 17 grudnia 1981 - 29 czerwca 1990 Tadeusz Szymanek
- 29 czerwca 1990 - 15 maja 2001 Jan Wasilewski
- 15 maja 2001 - nadal Walerian Sanetra
[edytuj] Prezesi Izby Wojskowej Sądu Najwyższego
(do 1962 roku - Prezesi Najwyższego Sądu Wojskowego)
- 22 lipca 1944 - 22 listopada 1945 Aleksander Tarnowski
- 22 listopada 1945 - 18 marca 1947 płk. Aleksander Michaniewicz
- 18 marca 1947 - 2 listopada 1947 Władysław Garnowski
- 2 listopada 1947 - 15 maja 1954 Wilhelm Świątkowski
- 15 maja 1954 - 21 maja 1962 Jan Miłek
- 21 maja 1962 - 25 listopada 1971 Kazimierz Jankowski
- 25 listopada 1971 - 7 kwietnia 1975 płk. Bogdan Dzięcioł
- 7 kwietnia 1975 - 29 czerwca 1990 gen. bryg.Kazimierz Lipiński
- 29 czerwca 1990 - nadal gen. dyw. Janusz Godyń
[edytuj] Siedziba Sądu Najwyższego
Zobacz więcej w osobnym artykule: Gmach Sądu Najwyższego Rzeczypospolitej Polskiej.
Sąd Najwyższy mieści się w budynku przy placu Krasińskich w Warszawie[1]. posiada m.in. trzy kariatydy i orła, umieszczonego nad głównym wejściem. Kariatydy mają twarze żony i dwu córek Marka Budzyńskiego - architekta.
Na kolumnach budynku umieszczono osiemdziesiąt sześć paremii prawniczych w języku polskim i łacińskim. Przygotował je zespół romanistów pod kierunkiem prof. Witolda Wołodkiewicza.
Oprócz Sądu Najwyższego budynek mieści także warszawski Sąd Apelacyjny oraz oddział Instytutu Pamięci Narodowej[2].
[edytuj] Ważniejsze orzeczenia
Zobacz więcej w osobnym artykule: Lista orzeczeń Sądu Najwyższego.Przypisy
- ↑ Regulamin Sądu Najwyższego w §66.1. określa siedzibę Sądu jako „budynek położony w Warszawie przy placu Krasińskich nr 2/4/6”
- ↑ Strona na temat budynku Sądu Najwyższego
![Image:Westminster abbey16.jpg [fr]](/fr/wiki/Image:Westminster_abbey16.jpg.html){kind=link}
![Pilt:Tulip - floriade canberra.jpg [et]](/et/wiki/Pilt:Tulip_-_floriade_canberra.jpg.html){kind=link}
